Çocuk ve Ergen Gelişimi

✍ Scribed by Mary J. Gander ve Harry W. Gardiner

Publisher: İmge Kitabevi
Year: 2004
Tongue: Turkish
Leaves: 626
Edition: 5
Category: Library

No coin nor oath required. For personal study only.

✦ Synopsis

Gelişim psikolojisi, psikolojinin en geniş ve en çok araştırılan dallarından biridir. İnsan gelişimini, doğum öncesinden başlayıp ölümüne kadar izleyen bu psikoloji dalının en dinamik bölümü de çocuk psikolojisidir. Özellikle ilk çocukluk çağının incelenmesi, günümüzde, psikolojinin en önemli uğraşlarından biri olmuştur. Geleceğin insanını yaratmanın yollarını araştıran bugünün bilimi, bütün dikkatini çocuğun zihinsel gelişimine yöneltmiştir. Gelecek yüzyılların, tam anlamıyla bilime dayanan, akılcı, çok boyutlu, çok karmaşık yaşam biçimine, ancak zihinsel olarak erkenden gelişmiş insanların uyum sağlayabileceği çok iyi bilinmektedir.
Çocuk ve Ergen Gelişimi, bir gelişim psikolojisi kitabı olarak, çocuğun gelişiminin bütün yönlerini derinliğine incelemekte ama özellikle zihin gelişimini vurgulamaktadır. Çocuğun ve ergenin gelişimiyle ilgili belli başlı kuramları tartışan, temel sorunları irdeleyen, güncel bilgileri derleyen, olabildiğince yeni araştırma bulguları aktaran bu kitap, insanı, kişilik bütünlüğü içinde kavramaya ve anlatmaya çalışmaktadır.

✦ Table of Contents

Sunuş........................
ÖnSÖZ.............................. ........................
b ir in c i k e s im
g e l iş im in t e m e l l e r i
b ir in c i bö l ü m
g ir i ş ........................ ..........................
TARİHSEL AÇIDAN ÇOCUKLUK.................................
Ortaçağda Çocuk Görüşü......................................
Çocukluk Kavramı Ortaya Çıkıyor........................
Bir Çocukluk Dünyası Yaratılıyor...........................
ÇOCUK GELIŞ1MİNIN BtLİMSEL İNCELENMESİ
Deneysel ve Psikanalitik Psikoloji.,
Gelişimsel Bakış Açısının Ortaya Çıkışı .
Çocuk Gelişiminde Araştırmanın Kullanılması
ÖZET....................... .;.............................
İKİNCİ BÖLÜM
BAŞLANGIÇLAR............
in sa n in d ö l l en m e s i
GENETİK MtRAS...................................................................................................... 46
Kromozom Nedir?............................................................................................. 46
Gizilgûç Olarak Genetik Miras.................................................................... 47
Baskın ve Çekinik Genler................................................................................48
Cinsiydin Genetik Belirlenmesi..................................................................48
Cinsiyete Bağlı Özellikler............................................................... 50
Genetik Çeşitlilik...............................................................................................52
ZEKÂ GELİŞİMİNDE GENETİK ETKİLER.................................................... 52
insanlarda İkiz Araştırmaları........................................................................ 54
Dinamik Etkileşim Görüşü............................................................................ 55
KİŞİLİK GELİŞİMİNDE GENETİK ETKİLER.................................................56
Anormal Kişilik Özelliklerinin Kalıtsallığt............................................... 57
Davranışsal Genetik ,............................................................................. 58
GENETİK ANORMALLİKLER............................................................................. 59
Kromozom Anormallikleri................................................................ .. ........... 60
Anormal Genler...................................................................................................62
Genetik Rehberlik..............................................................................................63
ANA BABA OLMA KARARI...................................................................................65
Çocuk Sahibi Olma Nedenleri..................... 65
Birleşik Devletler'de Doğurganlık Eğilimi..................... 67
Ana Baba Olmayı Öğrenme............................................................................ 68
Kaç Tane ve Ne Kadar Arayla ............................... . .6 9
ÖZET...........................;............................................................................ 72
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DOĞUM ÖNCESİ GELİŞİM................................................................................. 75
DOĞUM ÖNCESİ DÖNEM.................................................... 76
İlk Üç Ay................................................................................................................76
İkinci Üç Ay.............................................. 82
Üçüncü Üç Ay..................................................................................................... 83
ÇEVRESEL ETKİLER............................................................................................... 85
Kritik Dönemler..................................................................................................85
Doğum Öncesi Etkiler: tlaçlar ve Kimyasal Maddeler.........................87
Diğer Doğum Öncesi Etkiler............................. :...........................................94
Çevresel Etkilerle İlgili Son Bir Not..........................................................100
ÖZET.................................................................................... 101

DOĞUM......................... 103
DOĞUM SÜRECİ........................................................................................'............104
Doğum Komplikasyonları.............................................................................106
Apgar.....................................................................................................................110
DOĞUM SÜRECİNE TARİHSEL VE
PSİKOLOJİK BAKIŞ , ..................................................................................... 111
Amerika'daki Durum.......................................................................................111
Doğal Çocuk Doğurma Eğilimi...................................................................113
Doğum Sırasında Kullanılan İlaçların Etkisi....................................... . 114
Doğumun Psikolojisine İlişkin Diğer Eğilimler...................................115
Ûzürlû Bir Çocuğun Doğumu........................ , ........................................... 120
ÛZET........................................................................... , ............................................... 121
İKİNCİ KESİM
BEBEKLİKTE GELİŞİM
BEŞİNCİ BÖLÜM
ALGİ VE HAREKET GELİŞİMİ.......................................................................... 127
YENİDOGANIN BETİMLENMESİ..................... 127
Bedensel Görünüm...................................... 128
Durumlar ..................................................................................................130
Küçük Bebekler Arasındaki Bireysel Farklılıklar.................................132
HAREKET KONTROLÜ VE YETEN EĞ l GELİŞİMİ .................................134
Yenidoğanın Refleksleri................................................................................ 134
Beynin Rolü........................................... 136
Harekei Gelişiminin Temeli Olarak Refleksler.................................... 138
Olgunlaşma ve Uygulama.............................................................................139
Harekcı Gelişimi İçin Bir Bilgi-Işlem Modeli........................................ 142
Hareket Gelişiminin Sırası........................................................................... 146
Gelişimin Normatif ve Sırasal Ölçekleri...................................................148
İLK ALGI YETENEĞİ VE GELİŞİMİ...................... 151
Koku ve Tat Algısı............................................................................................152
İşitme Yeteneği..................................................................................................153
Koşullanma ve Alışkanlık Araştırması.....................................................154
Görme Yeteneği ........................................................................................156
Görme Yeteneği Nasıl Gelişir?.................................................................... 159

ÖZET............................................................................................................................ 162
ALTINCI BÖLÜM
BİLİŞSEL GELİŞİM VE DİL GELİŞİMİ
İLK BİLİŞSEL GELİŞİM......................................................................................... 166
Algısal Tercihler................................................................................................166
Kavram Gelişimi............................................................................................... 170
Düşünmenin ve Akıl Yürütmenin Temelleri..........................•. ..............177
Bebeklerde Öğrenme.......................................................................................184
İLK DİL GELİŞİMİ..................................................................................................185
Gelişimsel Psikolengüistik........................................................................... 186
Dil Gelişiminde Üretme Görüşü................................................................ 194
Dil Gelişiminde Öğrenme Kuramı............................................................ 199
DİL VE BİLİŞ.............................................................................................................207
Sapir-Whorf Varsayımı...................................................................................207
Dilin Kazanılmasına İlişkin Bilişsel Varsayım.......................................208
ÖZET..................................................................................................................... . : . . .2 1 0
YEDİNCİ BÖLÜM
İLK TOPLUMSAL GELİŞİM........................................................ 213
BAĞLANMA SÜRECİ......................... 214
Başarılı Bağlanmaya Katkıda Bulunan Etkenler...................................214
Bağlanma Sorunlarına Katkıda Bulunabilen Etkenler........................225
Gelişim Sorunlarını Aşma Çabaları...........................................................233
BAŞARILI BAĞLANMANIN SONRAKİ
GELİŞİME ETKİLERİ..................................................... 236
Uzun Sürekli Etkilerin Kanıdan................................................................236
Erikson'un Kuramı....................................................... 238
ÖZET............................................................................................................................241
ÜÇÜNCÜ KESİM
İLK ÇOCUKLUKTA GELİŞİM
SEKİZİNCİ BÖLÜM
OKUL ÖNCESİ ÇOCUK: BİLİŞSEL GELİŞİM.............................................247
İLK ÇOCUKLUK NEDİR?...................................................................................248

İLK ÇOCUKLUKTA GELİŞİM GÖREVLERİ................................................249
DÜŞÜNCENİN GELİŞİMİ........................................................................ 250
Duyu-Hareket İşleyişinden İşlem Öncesi İşleyişe G e ç iş ................. 254
İşlem Öncesi Düşüncenin Özellikleri.....................................................257
Sayılarla Uğraşma Yeteneği........................................................................ 261
ÇOCUKLARDA KAVRAMLAR VE KAVRAM GELİŞİMİ..................... 264
Yapaycılık ve Canlandırmacılık................................................................. 265
İlişkiler............................................................................................................... 267
Kavramlar Nasıl Gelişir?............................................................................. 268
Kalıp Yargılar .......................................................................................269
İLK ÇOCUKLUKTA BİLİŞSEL GELİŞİMİ KOLAYLAŞTIRMA 271
Piageıci Programlar....................................................................................... 271
Bilişsel Gelişimi Etkileme............................................................................ 273
Oyun ve Oyuncaklar.....................................................................................278
Televizyon ve Biliş..........................................................................................281
AHLAK GELİŞİMİ................................................................................................. 283
Bilişsel Gelişim Kuramları...........................................................................283
DİL BECERİLERİ.................................................................................................. 291
ÖZET.......................................................................................................................... 292
DOKUZUNCU BÖLÜM
OKUL ÖNCESİ ÇOCUK: KİŞİLİK GELIŞ1MI VE
TOPLUMSAL DAVRANIŞ.................................................................................. 295
YENİ GELİŞİM GÖREVLERİ............................................................................296
TOPLUMSAL GELİŞİM.......................................................................................296
Toplumsallaşma Süreci............................................................................... 297
Aile ve Ana Baba Etkileri.............................................................................298
Disiplin ve Etkileri........................................................................................ 300
Boşanma ve Çocuklar...................................................................................309
Kardeşlerin Etkisi...........................................................................................311
Yaşıt İlişkileri.................................................................................................. 314
Oyun Dünyası.................................................................................................315
KİŞİLİK GELİŞİMİ............................................................................................... 319
Erikson'un Kuramı........................................................................................319
Cinsiyet Rolü Gelişimi................................................................................ 321
HEYECAN GELİŞİMİ 324
Çocuklar Heyecanlan Nasıl Kazanırlar?.................................................325
Bazı Özgül Heyecanlar................................................................................326

OKUL ÖNCESİ DENEYİMLER......................................................................... 329
Okul Öncesi Program Tür leri.....................................................................329
ÖZET............................................................................................................................333
DÖRDÜNCÜ KESİM
ORTA ÇOCUKLUKTA GELİŞİM
ONUNCU BÖLÜM
OKUL ÇOCUĞU: BİLİŞSEL GELİŞİM............................................................339
ORTA ÇOCUKLUK NEDİR?............................................................................. 340
ORTA ÇOCUKLUKTA GELİŞİM GÖREVLERİ.......................................... 341
DÜŞÜNCENİN GELİŞİMİ.................................................................................. 342
İşlem Öncesi İşleyişten Somut İşlem İşleyişine Geçiş........................342
Somut İşlem Düşüncesinin Özellikleri................................................... 345
Sayılarla Uğraşabilme Yeteneği.................................................................. 351
Mizahın Değerini Anlama............................................................................ 353
AHLAK GELİŞİMİ....................................................... 357
Bilişsel Gelişim Kuramı..................................................... 357
Toplumsal Öğrenme Kuramı „................... 360
Ahlak Gelişimini Kolaylaştırmada Bilişsel Bir Yaklaşım...................366
AKADEMİK KONULAR....................................................................................... 369
Bilişsel Üslup..................................................................................................... 370
Zekâ..................... 374
Zekâ Ölçümünde Yanlılık............................................................................ 376
Zekâ Bölümü Puanlarının Anlamı............................................................. 378
Zekâ Üzerinde Ailenin E tki le r i ............................... 379
Ayrıksı Çocuklar..............................................................................................381
Üstün Çocuk..................................................................................................... 383
Yaratıcılık ve İmgeleme................................................................................. 385
ÖZET.............................................................................................................. 389
ON BİRİNCİ BÖLÜM
OKUL ÇOCUĞU: KİŞİLİK GELİŞİMİ VE
TOPLUMSAL DAVRANIŞ....................................................................................393
YENİ GELİŞİM GÖREVLERİ..............................................................................394
Toplumsal Gelişim............................................. 395
Aile ve Ana Baba E tk is i ............................................................................ 395

Yaşıt İlişkileri...................................................................... 398
Empati Gelişimi...............................................................................................402
KİŞİLİK GELİŞİMİ................................................................................................. 404
Erikson'un Kuramı.................................................... 404
Cinsiyet Rolü Gelişimi...........................,......................................................406
HEYECAN GEL1ŞİMI............................................... 413
Çocukların Korkularında Gelişimsel Değişimler................................ 414
Bazı Özel Korkular ve Fobiler.....................................................................415
Korkuların ve Fobilerin Ortadan Kaldırılması..................................... 416
Saldırganlığın Gelişimi.................................................................................. 417
OKUL DENEYİMLERİ........................................... 420
Okul Ortamı Türleri.........................................................................■ .............422
Öğretmenlerin Etkisi...................................................................................... 423
İlkokul Ders Kitapları....................................................................................425
İki Dilde Eğitim........................................................................ 427
Avantajsız Çocuklar..................................................................... 428
ÖZET................................................................................................ 429
BEŞİNCİ KESİM
ERGENLİKTE GELİŞİM
ON İKİNCİ BÖLÜM
BEDENSEL, CİNSEL, BİLİŞSEL GELİŞİM.................................................... 437
ERGENLİK NEDİR?............................................................................................... 438
ERGENLİKTE GELİŞİM GÖREVLERİ...........................................................440
BEDENSEL VE CİNSEL GELİŞİM....................................................................444
Bedensel Değişimler........................................................................................444
Birincil ve İkincil Cinsiyet Özellikleri............................... 448
Beden imgesi..................................................................................................... 451
Erken ve Geç Olgunlaşanlar.........................................................................452
Cinsel Gelişim........................................................................:......................... 453
BİLİŞSEL GELİŞİM..................................................................................................458
Piaget: Soyut işlem Düşüncesi....................................................................459
Elkind: Ergen Benmerkezciligi.................................... 466
Kohlberg: Ahlak Gelişimi..............................................................................468
ÖZET............................................................... 474

ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KİŞİLİK GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL DAVRANIŞ..................................... 477
TOPLUMSAL GELİŞİM ...............................................................................478
Aile İlişkileri...................................................................................................... 478
Yaşıt İlişkileri....................................................................................................487
KİŞİLİK GELİŞİMİ............................................................................. 491
Erikson'un Kuramı..................................... 491
Kimlik ve Benlik Kavramı................. 492
OKUL DENEYİMLERİ..........................................................................................495
Yeni Gelişim Görevleri...................................................................................495
Öğrencilerin Okul Karşısındaki Tulumları............................................496
Öğretmenlerin Rolü........................................................................................497
Diğer Etkiler ve Sonuçlar................................................... 498
Liseden Ayrılma............................................................................................... 498
MESLEK SEÇ İMİ.................................................................................................... 500
Mesleğe İlişkin Bazı Görüşler......................................................................502
Önemli Etki Kaynaklan............................... 503
Lise Sırasında Çalışma............................................................................„. .. .5 0 4
ERGENLİK SORUNLARI............................ 505
Ergen Suçluluğu........................................ .' .......................'......................506
Haç Bağımlılığı...............................; ...................................................................508
Ergen Gebeliği...................... 511
ÛZET............................ 512
EK: ÇOCUKLARI GÖZLEMLEME KILAVUZU......................................... 515
SÖZLÜK......................................................................................................................531
KAYNAKÇA.............................................................................................................. 563